Odrzucenie spadku przez małoletniego – jak wygląda proces?

15 marca, 2024
zrzeczenie-sie-spadku-przez-dziecko.png

Proces odrzucenia spadku, mimo że wymaga podjęcia szeregu działań, to stanowi stosunkowo prostą procedurę. Sprawa staje się bardziej zawiła, kiedy dotyczy małoletniego dziecka. W takiej sytuacji konieczny jest udział sądu opiekuńczego. W jaki sposób można skutecznie i bez stresu przygotować się do całej procedury? Jakie informacje powinny znaleźć się we wniosku? Co należy zrobić w przypadku odmowy ze strony sądu? Sprawdź, jak krok po kroku odrzucić spadek w imieniu małoletniego dziecka!

Podstawowe zasady odrzucania spadku przez małoletniego – kiedy jest to możliwe?

Zdarza się, że odziedziczony spadek jest problematyczny. Aby uchronić się przed np. przejęciem długów, można podjąć odpowiednie czynności prawne. Zarówno dorosłych, jak i dzieci, którzy pragną odrzucić spadek, dotyczą te same, ogólne zasady. Ważne jest spełnienie nie tylko odpowiednich formalności, ale i nieprzekroczenie terminu – czas na podjęcie stosownych działań wynosi 6 miesięcy od momentu uzyskania informacji dotyczącej powołania spadku.

Rola opiekuna prawnego w procesie zrzeczenia się spadku w imieniu dziecka

Osoby małoletnie mają ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Z tego powodu do odrzucenia spadku potrzebują pomocy rodziców, czyli swoich przedstawicieli ustawowych – to właśnie oni zarządzają majątkiem dziecka i realizują wszystkie konieczne procedury prawne. Warto dodać, że cały proces wymaga dodatkowych formalności, a w większości przypadków – uzyskania zezwolenia sądu opiekuńczego na odrzucenie spadku.

Odrzucenie spadku w imieniu małoletniego – procedury prawne

Najważniejsze kroki, które muszą podjąć przedstawiciele małoletniego obejmują wniesienie wniosku do właściwego sądu rejonowego, a następnie złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku – przed sądem lub notariuszem. Wynika to z tego, że jest to czynność przekraczająca standardowy zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka. Sąd musi wyrazić zgodę, aby przedstawiciel ustawowy małoletniego mógł podjąć działania w jego imieniu. 

Wniosek o zrzeknięcie się spadku przez małoletniego – co musi się w nim znaleźć?

We wniosku powinny znaleźć się informacje na temat osób wnoszących o zrzeknięcie się spadku przez małoletniego, czyli dane, takie jak:

  • imię i nazwisko,
  • numer PESEL,
  • adres wnioskodawców. 

Sąd opiekuńczy dba o interesy dziecka i dąży do podjęcia jak najkorzystniejszej decyzji. Z tego powodu konieczne będzie odpowiednie uargumentowanie swojego stanowiska i wskazanie, dlaczego odziedziczenie spadku, np. obciążanego zadłużeniami, negatywnie wpłynie na dobrobyt małoletniego. Po uzyskaniu zgody sądu należy od razu odrzucić spadek. Jak wspomniano wcześniej, można to zrobić bezpośrednio w sądzie lub za pośrednictwem notariusza.

Niezbędne dokumenty potrzebne do odrzucenia spadku

Dokumenty, które należy załączyć w przypadku ubiegania się o odrzucenie spadku, to:

  • akt urodzenia małoletniego dziecka;
  • dowód tożsamości opiekuna prawnego;
  • potwierdzenie odrzucenia spadku;
  • odpis aktu zgonu osoby, która zostawiła spadek;
  • prawomocne postanowienie sądu opiekuńczego pozwalające na odrzucenie spadku.

Warto podkreślić, że złożenie oświadczenia wymaga pokrycia dodatkowych kosztów. W przypadku sądu kwota wynosi 100 zł od jednej osoby, ale można skorzystać z usług notariusza, a wówczas opłata będzie odrobinę mniejsza.

Zgoda na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego – kiedy jest wymagana?

Nie zawsze zgoda sądu opiekuńczego jest konieczna do ubiegania się o odrzucenie spadku w imieniu dziecka przez rodzica. W jakich przypadkach należy złożyć wniosek o zrzeczenie się spadku, a kiedy nie jest to potrzebne?

Konieczna zgoda sądu opiekuńczego

W przypadku, gdy dziecko jest pierwszym spadkobiercą, np. po jednym ze swoich rodziców, będzie potrzebna zgoda sądu opiekuńczego lub sądu spadku. Dotyczy to również dwóch innych sytuacji, a mianowicie: jeśli procedura stwierdzenia nabycia spadku nie została jeszcze rozpoczęta lub gdy sprawa jest już w toku, a także, jeśli drugi rodzic, który ma władzę rodzicielską, nie wyraża zgody na te działania.

Kiedy zgoda sądu na zrzeczenie się spadku przez dziecko nie jest potrzebna?

Istnieją pewne okoliczności, w których uzyskanie zgody sądu opiekuńczego nie jest wymagane. Pierwszy przypadek dotyczy postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, które jest w toku i uczestniczy w nim małoletni. Wówczas to sąd prowadzący daną sprawę może wydawać zgodę na zrzeczenie się spadku.

Jak wygląda zatem druga możliwość? Jeśli rodzic zrzekł się spadku, a jego dziecko jest następnym spadkobiercą, to pomija się etap składania wniosku do sądu opiekuńczego i od razu składa stosowne oświadczenie. Obie opcje pojawiły się dzięki nowelizacji kodeksu rodzinnego, która obowiązuje od 15 listopada 2023 r. Ten temat zostanie opisany szerzej w dalszej części tekstu.

odrzucenie spadku przez małoletniego

Odmowa zgody na odrzucenie spadku przez małoletniego

W przypadku odmowy zgody na odrzucenie spadku przez małoletniego istnieje opcja skorzystania z prawa do zaskarżenia decyzji sądu. Procedura rozpoczyna się od wystąpienia w terminie siedmiodniowym o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i doręczenie jego odpisu wraz z uzasadnieniem. Po otrzymaniu pisemnego uzasadnienia, w ciągu dwóch tygodni można złożyć apelację.

W praktyce zezwolenie na odrzucenie spadku najczęściej jest udzielane w sytuacjach, gdy spadek jest zadłużony, a wartość majątku przypadająca małoletniemu nie przewyższa długów. Wówczas sąd może uznać, że odrzucenie spadku jest w interesie dziecka, zabezpieczając je przed obciążeniem długami, które mogłyby negatywnie wpłynąć na jego przyszłość finansową.

Terminowość procesowa – ile czasu jest na odrzucenie spadku w imieniu dziecka?

Jak już zostało wspomniane wcześniej, termin na odrzucenie spadku wynosi 6 miesięcy. Istotną rolę odgrywa tutaj moment, w którym dana osoba dowiedziała się o tym, że coś odziedziczyła. Zasada dotyczy zarówno sytuacji odrzucenia spadku przez dorosłego, jak i w imieniu małoletniego. Warto jednak podkreślić, że okres 6 miesięcy odnosi się nie tylko do pierwszego, ale wszystkich spadkobierców ustawowych. Po każdym odrzuceniu spadku, kolejna osoba ma pół roku na podjęcie stosownych działań.

Nowelizacja w prawie spadkowym w 2023 roku a odrzucanie spadku przez małoletnich

15 listopada 2023 roku weszły w życie zmiany w prawie spadkowym. Dzięki nowelizacji kodeksu rodzinnego procedura odrzucania spadku w przypadku osób małoletnich została znacząco uproszczona. Zgodnie z art. 101 § 4 k.r.o, jeśli spadek został odrzucony przez rodzica, a następnie jego dziecko zostało powołane do spadku, to nie trzeba uzyskiwać zgody sądu opiekuńczego. To jednak nie jedyna zmiana – zgoda może być wydawana przez sąd spadku w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku.

Jeśli pojawiają się obawy dotyczące tematu odrzucenia spadku, warto skonsultować się z doświadczonym w prawie spadkowym adwokatem, kierując się dobrem i przyszłością dziecka. Proces odrzucenia spadku przez małoletniego jest istotny dla zabezpieczenia jego interesów i może stanowić skomplikowaną procedurę. Podjęcie współpracy z profesjonalistą, jakimi są nasi adwokaci z Opola, może odegrać istotną rolę w skutecznej realizacji tego procesu oraz uzyskania jak najkorzystniejszego rozwiązania danej sprawy.